تکرار کابوس ایران خودرو در سایپا، دولت درس های تلخ گذشته را فراموش نموده است؟ - کولو

بیت ران: دولت مدعی مبارزه با رانت خواران است، اما در پشت پرده واگذاری صنایع بزرگ، بازی نوی در جریان است. بازی ای که در آن مالکیت از دست دولت به دست صاحبان بزرگ ترین پرونده های مالی منتقل می گردد.

دولت مدعی است که در مسیر واگذاری واقعی و مبارزه با رانت خواران است. اما واقعیت موجود در صنعت خودرو، حکایت دیگری دارد و روایت رسمی حکایت از مقاومت های گروه های منفعت طلب دارد که مانع از خصوصی سازی می شوند. اما نگاهی به پشت پرده این واگذاری ها، نشان دهنده یک بحران عمیق تر است.

ابزاری برای ایجاد انحصار عمودی

برخلاف ادعای ایجاد بازار آزاد، فرآیند واگذاری شرکت های بزرگ، در حال تبدیل شدن به ابزاری برای ایجاد انحصار عمودی است.

وقتی شرکت های بزرگ بدون شفافیت و برخلاف آرای شورای رقابت واگذار می شوند، قطعه سازان کوچک و مستعد از چرخه حذف شده و تنها غول های وابسته به رانت باقی می مانند و نتیجه چیزی جز قیمت های نجومی، کیفیت پایین و حذف تدریجی رقابت نیست.

دولت اما مسائل مدیریتی و کارآمدی شرکت های بازگشت یافته را توجیه می نماید؛ اما سوال اصلی اینجاست که آیا تجربه شکست خورده ایران خودرو، درس عبرتی برای خصوصی سازی سایپا نشد؟

واگذاری بدون مزایده شفاف، به معنای واقعی خصوصی سازی نیست، بلکه به معنای انتقال مالکیت از دست دولت به دست صاحبان بزرگ پرونده های مالی است.

تجربه ایران خودرو، درس عبرتی شد که به نظر می رسد دولت آن را نادیده گرفته است و آنچه در ایران خودرو رخ داد، نه یک خصوصی سازی واقعی، بلکه یک تغییر پوشش بود؛ جایی که بدون برگزاری مزایده های شفاف و با نقض آرای شورای رقابت، مالکیت به سمت گروه هایی رفت که خود بزرگ ترین صاحب پرونده های مالی هستند.

اکنون با صحبت از خصوصی سازی سایپا، این نگرانی عمیق شده است که قرار نیست شاهد یک بازگشت به رقابت باشیم، بلکه شاهد شکل گیری یک انحصار باشیم.

در این روش، یک نهاد قدرتمند نه تنها در فراوری، بلکه در زنجیره تأمین نیز تسلط می یابد و با حذف تدریجی قطعه سازان کوچک و میانه، فراوری را در انحصار خود می گیرد که نتیجه این بازی، چیزی جز افزایش قیمت نهایی برای مصرف کننده و افت کیفیت محصولات نخواهد بود.

از دیدگاه منتقدان، واگذاری صنایع بدون اصلاح قوانین مالکیت و بدون ایجاد بستری که در آن رقابت معنا داشته باشد، تنها به معنای انتقال رانت از دولت به بخش خصوصی متمرکز است بنابراین اگر قرار باشد قوانین زیر پا گذاشته گردد و رای شورای رقابت نادیده گرفته گردد، خصوصی سازی سایپا به جای توسعه صنعت، به تثبیت انحصار منجر خواهد شد.

تکرار کابوس ایران خودرو در سایپا

به نظر می رسد اگر خصوصی سازی سایپا با همان منطق ایران خودرو و بدون رعایت دقیق اصول شفافیت و حمایت از قطعه سازان کوچک پیش برود، تنها دستاورد دولت، ایجاد یک غول مالی نو خواهد بود که نه تنها جوابگوی بازار نیست، بلکه هزینه سنگین آن را بر دوش مردم خواهد گذاشت.

منبع: تابناک